U vrhunskim kategorijama profesionalnog automobilskog sporta, dominiraju uglavnom fabrički timovi. To i nije začuđujuće, s obzirom da proizvođači uglavnom poseduju visok budžet, a pobede na trkama doprinose boljem publicitetu. Međutim, takođe, najveći broj automobilskih brendova prvobitno je ušao u svet sporta zahvaljujući nezavisnim ekipama, koje su prepoznavale potencijal u određenim modelima. Takva je situacija i sa kompanijom Subaru, koja je svoje debitantske nastupe na reli takmičenjima ostvarila inicijativom malog tima Subaru of America (SOA) početkom 1970-ih godina.

Čelna figura i osnivač američke ekipe bio je Jack Coyle, vlasnik prodajne mreže kompanije Subaru iz San Bernardina, Kalifornija. Kako bi na atraktivan način promovisao kompaktni model Subaru FF-1 Star, Coyle je 1971. godine dao nalog da se primerak ovog modela modifikuje kako bi učestvovao na pustinjskom reliju Baja 500 koji se održava u Meksiku svakog juna.

Kada se pojavio 1969. godine, Subaru FF-1 Star predstavljao je evoluciju Subaru 1000, prvog modela u istoriji kompanije u koji je ugrađen bokser motor. Dok su ostali proizvodi ove ćerke konglomerata Fuji Heavy bila Kei vozila sa agregatima postavljenim u zadnjem delu, Subaru 1000, kao i njegov sledbenik, bili su moderne koncepcije sa pogonom na prednjoj osovini, ali i odličnih performansi. Tako je uz 61 KS razvijenih iz 1.1 L, i zahvaljujući masi od oko 640 kg (model sa dvoje vrata), Subaru FF-1 Star dostizao i preko 160 km/h, što ga je svrstavalo među brže narodne automobile svog vremena.

Naspram konkurencije na Baja 500 koju su pretežno činila buggy vozila i terenci, Subaru FF-1 Star je delovao krhko, a jedinu dodatnu opremu činili su zaštitni kavez, off-road pneumatici i par krovnih svetala. Ulogu vozača je dobio menadžer prodaje Pete Petrowsky, inače budući predsednik mreže u San Bernardinu.

Prvi nastup Subaru FF-1 Star na reliju Baja 500 je prošao katastrofalno kada je gotovo potpuno uništen. Entuzijazam i vera u mladi tim pak nisu iščezli, te se automobil (sa mehanikom “prepakovanom” u novu školjku) vraća u meksičku pustinju sledeće, 1972. godine, kada i uspeva da stigne na cilj.

To međutim nije bio jedini Subaru koji je učestvovao na ovom reliju, pošto je kompanija finansirala jedan specijalno opremljeni Leone GL Coupe, za čijim se upravljačem nalazio Noriyuki Koseki. Ovaj japanski konstruktor i trkač, bio je takođe član malog tima sa ograničenim budžetom koji je sarađivao sa Fuji Heavy, a zahvaljujući pomoći koju je učinio američkim kolegama tokom relija, sklopio je prijateljstvo sa Coyleom i Petrowskym.

Subaru Leone GL Coupe Baja 500

Već narednog juna, pod sponzorstvom Subaru of America, Koseki je sa Petrowskym kao suvozačem učestvovao na Baja 500, i na još nekoliko relija. Narandžasti Subaru FF-1 Star je poslednji nastup na prostranstvima meksičnih pustinja imao 1973. godine, nakon čega je ostavljen u skladištu i više nikada nije vožen. Njegovi svakako najinteresantniji oponenti iz Japana bili su BRE Datsun 510 i BRE Datsun 240Z.

1980. godine, kompanija Subaru formira svoj zvanični reli tim (Subaru Rally Team Japan), a na njegovo čelo je postavljen Koseki-san. Ekipa je tokom decenije učestvovala na svega nekoliko trka po sezoni, a prvi i jedini podijum ostvaren je 1987. kada je novozelanđanin Peter Raymond Bourne sa modelom Subaru Leone RX osvojio treće mesto na reliju u svojoj domovini.

Sa druge strane, SOA tim je 1985. godine, nakon dvanaestogodišnje pauze ponovo pokrenuo Chad DiMarco, američki student biohemije. Ovaj hobi automobilista već je nekoliko puta je zajedno sa svojom devojkom učestvovao na lokalnim automobilskim trkama, a zahvaljujući zaposlenim u Subaru of America, uspeva da obezbedi sponzorstvo japanske kompanije. Rezultati na takmičenju u klasama B, a potom i A na takmičenju SCCA PRO Rally nisu izostali.

Prvu sezonu je za upravljačem Subaru Leone RX 4WD završio na visokom devetom mestu, a naredne je čak šest puta bio na podijumu. Talentovanom vozaču je 1986. godine, nakon osvojenog drugog mesta na brdskom takmičenju Pikes Peak, pripalo i priznanje najboljeg početnika, a uspesi na brojnim relijima su se nizali sve do 1993. godine kada je pod uticajem recesije japanski proizvođač ipak prekinuo sponzorstvo.

Prekretnica u takmičarskoj istoriji kompanije Subaru dogodila se 1988. godine kada je Noriyuki Koseki u Japanu osnovao STI (Subaru Tecnica International), fabričku diviziju za razvoj trkačkih i drumskih modela visokih performansi. Kroz kooperaciju sa britanskom konstruktorskom kućom Prodrive, STI iza sebe ima bogato nasleđe koje predstavlja sastavni deo identiteta brenda Subaru.

U prilog tome najbolje govore tri vozačke i isto toliko konstruktorskih titula u WRC, osvojenih krajem prošlog i početkom XXI veka i desetine podijumskih mesta koje je plavo-žuti tim tokom 15 godina ostvario.

Međutim, iako je najsvetlija poglavlja reli istorije japanskog proizvođača ispisao model Impreza, ulaznica u svet automobilskih takmičenja bio je Subaru FF-1 Star pripremljen za Baja 500. Ovaj automobil i dan danas postoji, u nerestauriranom stanju, izbledele boje i bez off-road opreme, a o njegovim pustinjskim poduhvatima svedoči nekoliko u akciji stečenih “ožiljaka“. Iskreno se nadamo da je od 2011. godine, kada su objavljene njegove poslednje fotografije, matična kompanija pružila adekvatan tretman ovakvom dragulju prošlosti i da će ga i buduće generacije poznavati kao prvi reli model brenda Subaru.

(Nikola Jovanović/Foto: motortrend.com; subaru.com; japanesenostalgiccar.com)